Kehar Singh Kailey

Hari Sharma, Kehar Singh Kailey, 1984.

View this document at Alouette Canada: Kehar Singh Kailey

Document Record
Creator Hari Sharma
Title Kehar Singh Kailey
Published Hari Sharma, Kehar Singh Kailey, 1984.
Identifier nlc-bnc.bvas.nlc-bnc.bvas.icohc.7
Subject East Indian Canadians -- British Columbia -- History -- 20th century
Punjab (India) -- Emigration and immigration -- History -- 20th century
Panjabis (South Asian people) -- British Columbia -- History -- 20th century
East Indian Canadians -- British Columbia -- Cultural Assimilation
East Indian Canadians -- Ethnic Identity
Sikh Canadians -- British Columbia -- Vancouver -- Interviews
Language Panjabi
Media Audio
Contributor Alouette Canada
Description Kehar Singh Kailey came to Seattle at the age of 19 in 1912. He came along with Imanat Ali Khan. He came from Manila where he lived for 3 months. He had £1 in his pocket and Imanat Ali Khan had £5 when they arrived in Seattle. In Seattle persons having £5 were allowed to land. So first Imanat Ali Khan landed, then he managed to get money for Kehar Singh to land. In America he had to wear a hat [like American men did] and was not treated well. An interpreter named Hopkinson from Vancouver came to Seattle. Hopkinson's mother was Punjabi so he knew Punjabi. Hopkinson insisted Kailey to come to Canada but he refused as he wanted to go to America. He worked for 20¢ an hour in a mill. At the side of a river they made small rooms for living. In 1914 at the time of the War, the manager of the mill had rooms built for them in which 4 people lived collectively. After returning from work they cooked food for themselves, but when they accumulated some money they hired a cook. They deposited money in the bank and sent money home to Punjab. From the mill he joined the US Army in 1917. After 21 days on a ship they reached France. He was able to speak English but the only person from India in that group. He was asked to join the war but he first asked for citizenship. On that basis the judge granted citizenship to him. Citizenship was granted only to well educated people, but later on citizenship was taken back from all of them. One Sikh person was not given citizenship because he wore a turban. He fought a case for it and got citizenship. German forces captured people and asked them who they were. For non-Americans, the government was not concerned, but if the person was an American citizen then the American government had to made arrangements to get them released. In 1922 people from India fought a case in Washington for citizenship. The judge asked them if they are from best race. They were told that citizenship will be given only to white people. Non-white people lost the case and all the lands of non-white people were taken away. In California in 1912 people of Ghadar party were fighting for India's independence. In Canada the Gurdwara [temple] was in Vancouver. In 1913 Ghadar party members went to the Astoria mills and gave lectures to the workers. Hindu and Muslim people were not eating together so they lectured on equality and unity. In the mills Ghadar party societies were made. Sikh people were in majority, but the Muslims also joined the Ghadar party. In the mean time a paper Ghadar Di Gunj ['Echoes of Mutiny'] was published and was very popular; they even sent copies to India. A 17-year-old called Kartar Singh Sarabha was also working in his mill. He had finished 10th grade and came to Astoria in 1912 for further studies, but returned to India in 1914. When he left to go back to India everybody didn't want him to go. He was killed in India. Another person from Sarabha also went with Kartar Singh but his whereabouts were not known. Sohan Singh Bhakna also lived in America. In the 1930s people were not allowed to come to Canada because of the Depression. By selling a vehicle full of wood they managed to get food for a day. Banks were closed and nobody was allowed to withdraw money from banks. People were given $3 a week for food. The economic situation remained bad until 1934. All the mills were shut down so the workers were idle due to the Depression in both countries. In 1912 a family from the Indian community came to Canada, but was returned to Hong Kong because families weren't allowed to stay. They fought the case from Hong Kong and came to Canada. People were not allowed to purchase land, they didn't have equal rights, and they were called Hindus even though most of them were Sikhs. The whole community did very hard work day and night and was very courageous. About 250-300 persons were living illegally because they were brought in as if they were sons by another immigrant who wasn't really their father. The Canadian government gave a deportation order for them. Then Pandia and other people worked to make them legal in Canada. In 1936 he came to Canada and got citizenship. From 1929 to 1936 he lived in America. In 1922 he went back to India, but he was not allowed to go about freely because he was a member of Ghadar party and was an American citizen. At the police station he was told that being a citizen of America he had to inform the police wherever he went from the village. When coming back to America the police escorted him to Ludhiana [a city in Punjab]. Then from Ludhiana to Calcutta local police escorted him. He married in 1926 and purchased land in his village.
ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਕੈਲੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1912 ਵਿਚ ਇਮਾਨਤ ਅਲi ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਏਟਲ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਨੀਲਾ ਰਸਤਿਓਂ ਆਏ ਸਨ ਜਿਥੇ ਉਹ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੀਏਟਲ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਪਾਊਂਡ ਸੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪੰਜ ਪਾਊਂਡ ਸਨ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਪੰਜ ਪਾਊਂਡ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੀਏਟਲ ਉਤਰਨ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਉਤਰ ਕੇ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਨ ਆਦਮੀ ਟੋਪੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ ਉਸ ਤਰਾਂ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਪਹਿਨਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਤੀਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨਾਂ ਦਾ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਹੌਪਕਿਨਸਨ ਨੇ ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 20 ਸੈਂਟ ਫੀ ਘੰਟੇ ਇਕ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। 1914 ਵਿਚਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿੱਲ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਉਨਾਂ ਲਈ ਕਮਰੇ ਬਣਵਾ ਦਿਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ 4-4 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਪੈਸਾ ਜੋੜ ਲਿਆ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਬਣਾਨ ਲਈ ਇਕ ਰਸੋਈਆ ਰਖ ਲਿਆ। ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਉਹ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪੈਸਾ ਭੇਜਦੇ ਸਨ। ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ 1917 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ 21 ਦਿਨ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਫ੍ਰਾਂਸ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਗਰੁਪ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੋ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਅਧਾਰ ਉਤੇ ਜੱਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿਚ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸਿਟੀਜਲਨਸ਼ਿਪ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਸਿੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਸੀ ਕਿਊਂਕਿ ਉਸਨੇ ਪੱਗ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕੇਸ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਛਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਲੋਕ ਹਨ। ਗੈਰ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਫੌਜੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਛੁਡਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। 1922 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਕੇਸ ਲੜਿਆ। ਜੱਜ ਨੇ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਚੰਗੀ ਨਸਲ ਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਕੇਵਲ ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਗੈਰ-ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਕੇਸ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਲੇ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ 1912 ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1913 ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਐਸਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਕਚਰ ਦਿਤੇ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਉਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿਤਾ। ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਨ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਕਢਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਵੀ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਰਾਭਾ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ 1912 ਵਿਚ ਅਗੋਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਐਸਟੋਰੀਆ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ 1914 ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਵਾਪਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ। ਇੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਾਭੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭੇ ਨਾਲ ਵਾਪਿਸ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ੳਸਦਾ ਥਹੁ-ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗ ਸਕਿਆ। ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਆਣ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਕੜੀਆਂ ਦੀ ਭਰੀ ਗੱਡੀ ਵੇਚ ਕੇ ਲੋਕ ਇਕ ਦਿਨ ਦਾ ਖਾਣਾ ਜੁਟਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬੈਂਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਂਕਾ ਵਿਚੋਂ ਪੈਸਾ ਕਢਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਲਈ ਹਫਤੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਡਾਲਰ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ 1934 ਤਕ ਮੰਦੀ ਰਹੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਬੰਦ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਕਾਰਣ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੇਕਾਰ ਬੈਠੇ ਸਨ। 1912 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿਆਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਤੋਂ ਕੇਸ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਹਿੰਦੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸਿੱਖ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੂਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇਕ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦੁਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ 250-300 ਲੋਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦਸ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਉ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਪਾਂਡੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ 1936 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਲੈ ਲਈ। 1929 ਤੋਂ 1936 ਤਕ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹੇ ਸਨ। 1922 ਵਿਚ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਗਏ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਣ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦਸ ਕੇ ਜਾਣ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਿਸ ਆਣ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤਕ ਗਈ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਕਲੱਕਤੇ ਤਕ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। 1926 ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ।
Permanent Link